Ποια δύναμη στην κοινωνία θα μπορέσει
να σπάσει αυτόν τον ασφυκτικό κλοιό στην παραγωγή και την ίδια τη ζωή; Ένα από
τα θεμελιώδη στοιχεία που εισήγαγε ο Καρλ Μαρξ και ο Φρίντριχ Ένγκελς στη νεαρή
Ένωση Εργατών ήταν η άποψη ότι η κοινωνική επανάσταση θα μπορούσε να μόνο έργο
της ίδιας της εργατικής τάξης. Σύμφωνα με το κομμουνιστικό Μανιφέστο των Μαρξ
και Ένγκελς οι νεκροθάφτες του εκμεταλλευτικού συστήματος είναι οι ίδιοι οι
εργαζόμενοι. Είναι ζωντανοί σήμερα οι νεκροθάφτες;
Πίνακας 1 : ποσοστό απασχόλησης στην αγροτική
οικονομία,
τη βιομηχανία
και τις υπηρεσίες σε όλο τον κόσμο.
Έτος
|
Αγροτική
οικονομία
|
Βιομηχανία
|
Υπηρεσίες
|
1950
|
67
|
15
|
18
|
1970
|
56
|
19
|
25
|
1980
|
53
|
20
|
27
|
1990
|
49
|
20
|
31
|
2000
|
46
|
20
|
34
|
2006
|
38,7
|
21,3
|
40
|
Πηγή: Διεθνής
Οργάνωση Εργασίας (ILO), Παγκόσμια
έκθεση απασχόλησης, 2007.
Ευρωπαϊκή
Επιτροπή, Απασχόληση στην Ευρώπη, 2004.
Η έκθεση της ILO για τις παγκόσμιες τάσεις στην απασχόληση δείχνει ότι
για πρώτη φορά στη ανθρώπινη ιστορία οι υπηρεσίες ξεπέρασαν την αγροτική
οικονομία: «το 2006 το μερίδιο του τομέα των υπηρεσιών στην απασχόληση
παγκοσμίως ξεπέρασε για πρώτη φορά την αγροτική οικονομία ανεβαίνοντας από το
39,5% στο 40%. Το μερίδιο της αγροτικής οικονομίας μειώθηκε από το 39,7% στο
38,7%. Ο τομέας της βιομηχανίας έφτασε στο 21,3% της συνολικής απασχόλησης.
Τα δεδομένα στον Πίνακα 1 υπογραμμίζουν
τρία γεγονότα. Πρώτον, το τελευταίο μισό του αιώνα η απασχόληση στην αγροτική
οικονομία μειώθηκε από 67% σε 38,7%. Η τάξη των αγροτών καταστράφηκε. Στη
Ευρώπη η διαδικασία αυτή συνεχίζεται εδώ και τρεις αιώνες. Σήμερα η διαδικασία
αυτή είναι σε εξέλιξη σε όλο τον κόσμο. Δεύτερον, υπάρχει αύξηση της
απασχόλησης στις «υπηρεσίες». Θα επιστρέψουμε σε αυτό αργότερα. Τρίτον,
βλέπουμε στασιμότητα ακόμα και μικρή άνοδο της απασχόλησης στη βιομηχανία σε
παγκόσμια κλίμακα. Αυτό είναι το αποτέλεσμα της μείωσης της απασχόλησης στη
βιομηχανία στις αναπτυγμένες χώρες και της αύξησής της σε άλλες περιοχές.
Είναι καλύτερα να διαχωρίζουμε τον
πρωτογενή, δευτερογενή και τριτογενή τομέα. Ο πρωτογενής τομέας, η αγροτική
οικονομία σημαίνει την εξαγωγή από τη φύση. Ο δευτερογενής τομέας, η βιομηχανία
σημαίνει την αλλαγή της φύσης. Και ο τριτογενής τομέας τα υπόλοιπα. Σήμερα
πολλοί κλάδοι που ανήκουν στο δευτερογενή τομέα χαρακτηρίζονται ως «υπηρεσίες».
Το αποτέλεσμα είναι να δημιουργείται μια διαστρεβλωμένη εικόνα.