Από το Θεωρητικά ζητήματα στο Πρόγραμμα του ΚΚΕ, Ιδεολογική Επιτροπή της ΚΕ του ΚΚΕ, Σύγχρονη Εποχή, 2013.
Συνήθως τις εκδηλώσεις του οπορτουνισμού τις διαχωρίζουμε σε «δεξιές», «αριστερές» και «κεντρώες». Αφού διευκρινίσουμε ότι δεν υπάρχει αμιγώς τέτοια ή άλλη εκδήλωση του οπορτουνισμού, ότι όλες οι εκδηλώσεις είναι μίγματα «δεξιών» ή «αριστερών» παρεκκλίσεων, επισημαίνουμε ότι ο όρος «δεξιός» οπορτουνισμός αφορά την ανοιχτή διάθεση για υποταγή του ΚΚ στην αστική τάξη με αποθέωση του κοινοβουλευτισμού, ακύρωση της επαναστατικής πάλης. Αποτελεί την κυρίαρχη μορφή εκδήλωσης του οπορτουνισμού, από την οποία πάσχει διαχρονικά το διεθνές Κομμουνιστικό Κίνημα.
Μια ύπουλη μορφή εκδήλωσης του οπορτουνισμού σύμφωνα με τον Λένιν είναι ο «κεντρισμός». Πιο χαρακτηριστικός εκπρόσωπος του ρεύματος αυτού ήταν ο Κάουτσκι. Ο «κεντρισμός» ως ρεύμα, ως ξεχωριστή κατεύθυνση του σοσιαλισμού, εκδηλώνεται το 1914. Ωστόσο οι ρίζες του πρέπει να αναζητηθούν πιο πίσω. Ο Κάουτσκι ως θεωρητικός της γερμανικής σοσιαλδημοκρατίας, στις αρχές του 20ού αιώνα σε μεγάλο βαθμό αντιπάλεψε τις αναθεωρητικές ιδέες του Μπερνστάιν, όπως αυτές εκφράστηκαν μέσα από σειρά άρθρων και ομιλιών του σε συνέδρια της σοσιαλδημοκρατίας. Ωστόσο ο Κάουτσκι δεν έθετε τότε το κρίσιμο ζήτημα του πλήρους οργανωτικού διαχωρισμού με τον αναθεωρητισμό, έδειχνε ανοχή, συμβιβαζόταν με την παραμονή μέσα στο κόμμα δύο κατευθύνσεων.
.jpg)
.jpg)